Γιατί οι περισσότεροι άνθρωποι εγκαταλείπουν τους στόχους τους ήδη από τον πρώτο μήνα;

Η επιστροφή στην καθημερινότητα μετά το καλοκαίρι και η αρχή του Σεπτεμβρίου συχνά μας γεμίζουν με διάθεση για αλλαγές και νέες αποφάσεις. Ωστόσο, όσο μεγαλύτερος είναι ο ενθουσιασμός, τόσο πιο εύκολο είναι να θέσουμε μη ρεαλιστικούς στόχους και να εγκαταλείψουμε την προσπάθεια λίγες εβδομάδες αργότερα. Από την υπερφόρτωση με πολλούς στόχους μέχρι την υπερβολική εξάρτηση από το κίνητρο και τη λογική του «όλα ή τίποτα», υπάρχουν συγκεκριμένοι λόγοι που κάνουν μια νέα συνήθεια δύσκολο να διατηρηθεί. Πώς μπορούμε, λοιπόν, να θέσουμε ρεαλιστικούς στόχους, να δημιουργήσουμε ένα εφαρμόσιμο πρόγραμμα και να παραμείνουμε συνεπείς όταν ο αρχικός ενθουσιασμός υποχωρήσει;

Ποια λάθη οδηγούν στην εγκατάλειψη των στόχων;

Οι περισσότεροι στόχοι δεν αποτυγχάνουν επειδή δεν έχουμε αρκετή θέληση, αλλά επειδή τους σχεδιάζουμε με τρόπο που δύσκολα μπορεί να υποστηρίξει η καθημερινότητά μας.

Βάζουμε πολλούς στόχους ταυτόχρονα: Το πρώτο λάθος είναι η υπερφόρτωση. Συνήθως, δεν στοχεύουμε να αλλάξουμε ένα πράγμα, αλλά δύο, τρία ή και περισσότερα. Αποφασίζουμε να ξεκινήσουμε γυμναστήριο, να χάσουμε βάρος, να κόψουμε το αλκοόλ, να κοιμόμαστε νωρίτερα, να διαβάζουμε περισσότερο, να οργανώσουμε καλύτερα τη δουλειά μας και τις υποχρεώσεις μας, να περιορίσουμε την έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κτλ.. Κάθε στόχος, ωστόσο, απαιτεί χρόνο και συνέπεια. Όταν προσπαθούμε να τους εφαρμόσουμε όλους ταυτόχρονα, αυξάνουμε σημαντικά τις πιθανότητες να εγκαταλείψουμε αρκετούς από αυτούς – ή και όλους.

Μπερδεύουμε τον στόχο με το σχέδιο: Το «Θέλω να γυμνάζομαι περισσότερο» δεν είναι σχέδιο. Όμως, το «Θα πηγαίνω γυμναστήριο Δευτέρα, Τετάρτη και Παρασκευή στις 19:00» είναι. Η διαφορά είναι κρίσιμη. Το πρώτο περιγράφει αφηρημένα μια επιθυμία, ενώ το δεύτερο ορίζει μια προγραμματισμένη συμπεριφορά. Όσο πιο συγκεκριμένη είναι η συμπεριφορά, τόσο ευκολότερο είναι να την τηρήσουμε ή να αξιολογήσουμε αν πράγματι την τηρούμε.

Βασιζόμαστε υπερβολικά στο κίνητρο: Στις αρχές Σεπτεμβρίου το κίνητρο είναι συνήθως υψηλό. Αυτό όμως δεν διαρκεί για πολύ. Μετά από δύο ή τρεις εβδομάδες επιστρέφουν οι υποχρεώσεις, η καθημερινή ρουτίνα και η κούραση. Εκεί, φυσικά, είναι που φαίνεται καθαρά εάν ένας στόχος είναι πραγματικά βιώσιμος. Ένα πρόγραμμα που απαιτεί να έχουμε διάθεση κάθε μέρα είναι αδύναμο πρόγραμμα. Οι αποτελεσματικοί στόχοι πρέπει να μπορούν να εφαρμοστούν και όταν το κίνητρο είναι χαμηλό. Για τον λόγο αυτό, η συνέπεια πρέπει να στηρίζεται περισσότερο στη ρουτίνα και λιγότερο στη διάθεση.

Θέλουμε αποτελέσματα πολύ γρήγορα: Ένα ακόμη συνηθισμένο πρόβλημα είναι η λανθασμένη προσδοκία. Ξεκινάμε μια αλλαγή και περιμένουμε να δούμε αποτέλεσμα μέσα σε λίγες εβδομάδες. Όταν αυτό δεν συμβαίνει, θεωρούμε ότι ο στόχος δεν λειτουργεί. Στην πραγματικότητα, πολλές αλλαγές χρειάζονται χρόνο. Η σωστή ερώτηση δεν είναι μόνο «τι αποτέλεσμα έχω πετύχει;», αλλά και «τηρώ τη συμπεριφορά που έχω αποφασίσει;». Εάν η απάντηση είναι καταφατική, υπάρχει πρόοδος ακόμη κι αν το τελικό αποτέλεσμα δεν είναι ακόμη ορατό.

Εφαρμόζουμε τη λογική του «όλα ή τίποτα»: Μία μέρα που δεν πήγαμε γυμναστήριο, μία ημέρα κακής διατροφής, μερικές ημέρες χωρίς διάβασμα, κ.ά., μεταφράζονται συχνά ως πλήρη ένδειξη αποτυχίας και αδυναμίας να τηρήσουμε τους στόχους που οι ίδιοι επιθυμούμε για τον εαυτό μας. Αυτή η λογική του «όλα ή τίποτα» κάνει έναν στόχο εύθραυστο. Η πιο χρήσιμη αρχή είναι η εξής: Μία αποτυχία δεν ακυρώνει ένα πρόγραμμα, ωστόσο η εγκατάλειψη μετά την αποτυχία το ακυρώνει. Αν χαθεί μία ημέρα, συνεχίζουμε την επόμενη. Δεν χρειάζεται νέα ημερομηνία έναρξης και, κυρίως, δεν χρειάζεται να περιμένουμε την επόμενη Δευτέρα.

Δεν προσαρμόζουμε τον στόχο στην πραγματική μας ζωή: Ένας στόχος μπορεί να είναι θεωρητικά σωστός και πρακτικά ακατάλληλος. Αν κάποιος εργάζεται πολλές ώρες, έχει οικογενειακές υποχρεώσεις και αποφασίζει να γυμνάζεται έξι ημέρες την εβδομάδα, το πρόβλημα πιθανότατα δεν είναι η πειθαρχία του. Είναι ο σχεδιασμός του στόχου. Ένας καλός στόχος πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον διαθέσιμο χρόνο, τις υποχρεώσεις και τις πραγματικές συνθήκες. Ο στόχος πρέπει να χωράει στη ζωή μας και όχι το ανάποδο. Δεν γίνεται η ζωή μας να οργανώνεται αποκλειστικά γύρω από τον στόχο.

Ο Σεπτέμβριος μπορεί να είναι μια πολύ καλή στιγμή για επανεκκίνηση, αρκεί να μην αντιμετωπίζεται σαν διαγωνισμός αυτοβελτίωσης. Δεν χρειάζεται μια λίστα με δέκα αποφάσεις. Χρειάζεται ένας συγκεκριμένος στόχος, ένα ρεαλιστικό πρόγραμμα και ένα χρονικό διάστημα αρκετά μεγάλο ώστε να αξιολογηθεί η προσπάθεια. Και να θυμάστε: Οι πιο επιτυχημένες αποφάσεις δεν είναι αυτές που ξεκινούν με τον μεγαλύτερο ενθουσιασμό, αλλά εκείνες που μπορούν να συνεχιστούν όταν η καθημερινότητα επιστρέψει στους κανονικούς της ρυθμούς.